Wie ben ik?

Reflectievragen – Mijn kennis over diversiteit

  • Wat weet ik over diversiteit (bijvoorbeeld over culturele diversiteit en genderrollen)?

  • Op welke manieren kom ik in contact met de diversiteit in onze samenleving?

    • Heb ik het idee dat ik in een sociale bubbel zit, waarin de mensen om mij heen een soortgelijke identiteit hebben?

    • Wanneer kom ik in contact met diversiteit en hoe zit deze interactie eruit?

  • Op welke manieren leer ik over de diversiteit in onze samenleving?

  • Heb ik aannames over anderen?

    • Wat zijn deze aannames?

    • Waarom heb ik deze aannames?

    • Op welke momenten merk ik dat ik deze aannames heb en hoe uit zich dat?

  • Heb ik vooroordelen over anderen?

    • Wat zijn deze vooroordelen?

    • Waarom heb ik deze vooroordelen?

    • Op welke momenten merk ik dat ik deze vooroordelen heb en hoe uit zich dat?

    • Lees hierboven over vooroordelen en kijk het filmpje Vooroordelen verminderen: zo doe je dat voor een diepgaandere reflectie. 

Reflectievragen – Reflectie op mijzelf  

  • Hoe zou ik mijn eigen (culturele) achtergrond omschrijven?

    • Met welke normen en waarden ben ik opgegroeid?

    • Op welke manieren ervaar ik privileges of juist obstakels in de samenleving vanwege mijn achtergrond, waarden of overtuigingen?

  • In welke situaties ervaar ik verwachtingen, privileges en/of obstakels op basis van mijn genderrol en de bijbehorende verwachtingen?

    • Voorbeelden: “Op de werkvloer wordt leiderschap verwacht omdat ik een man ben”, “In het gezinsleven wordt verwacht dat ik voor de kinderen zorg omdat ik de moeder ben”, “Mijn collega’s verwachten dat ik minder ga werken omdat ik zwanger ben”, “De leraar verwacht dat ik beter ben in technische vakken dan de meisjes in mijn klas omdat ik een jongen ben”, etc.

    • Lees meer over gender(rollen) en genderstereotypering in hoofdstuk 2.1.

  • In hoeverre voel ik me wel of juist niet verbonden met de samenleving?

    • Welke aspecten van mijn identiteit zorgen ervoor dat ik me soms buiten de meerderheid voel staan?

    • En welke aspecten van mijn identiteit zorgen ervoor dat ik me juist wel verbonden voel met de meerderheid?

  • Hoe beïnvloed mijn identiteit mijn ervaringen in het onderwijs?

    • Heeft het invloed op mijn manier van lesgeven of op de omgang met de studenten en/of collega’s?

Tip voor extra verdieping in het sociale werkveld!

De QuickScan Diversiteitsensitieve Begeleiding

De QuickScan is ontwikkeld door het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van het ministerie van SZW (programma VIA: ‘Voor een Inclusieve Arbeidsmarkt’). Het is gericht op organisatieonderdelen van gemeenten en uitvoeringsorganisaties die klanten met een migratieachtergrond naar werk begeleiden. Het doel is om diversiteitsensitief werken te stimuleren, omdat uit onderzoek blijkt dat de begeleiding naar werk voor cliënten met een migratieachtergrond daardoor succesvoller verloopt.

Volgens de QuickScan is het belangrijk te onderzoeken wat een klant beweegt en wat de wensen van de uitkeringsgerechtigde zijn. Welk werk zou de klant willen doen? En welke belemmeringen ervaart de persoon om te gaan werken, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid of vanwege persoonlijke omstandigheden? Hoe ziet het netwerk van hem of haar eruit en is dat ondersteunend of juist belemmerend? Wat wil de klant het eerst aanpakken? Geen rekening houden met behoeftes van klanten kan resulteren in een aanbod (scholing, werk) dat onvoldoende aansluit op de talenten en opgebouwde werkervaring van mensen. Werken vanuit iemands wensen geeft in het algemeen meer duurzame resultaten.

Binnen de Cultureel Responsief Lesgeven (CRL) werkwijze is het belangrijk om het eigen referentiekader te onderzoeken omdat dit de manier van lesgeven en handelen beïnvloedt (Alhanachi, 2023). Het proces van diversiteitsensitief lesgeven begint, volgens deze theorie, dus bij het onderzoeken van de eigen “ik”. Dit doe je door kritisch te reflecteren op eigen opvattingen, houdingen en kennis ten opzichten van diversiteit: wat zijn mijn normen, waarden en (culturele) achtergronden? En wat zijn die van de ander? Als je je hiervan bewust wordt, vergroot je niet alleen je handelingsrepertoire, maar werk je ook aan een meer inclusieve en interculturele onderwijspraktijk (Deunk et al., 2020).

Het reflecteren op de eigen “ik” is stap één van de drie eerder beschreven stappen die van belang zijn voor diversiteitsensitief werken (ECBO, 2023).

Bewustzijn van (voor)oordelen en verwachtingen
Een diversiteitsensitieve docent erkent dat diversiteit bijdraagt aan rijkere samenwerkingen, betekenisvollere lesinhouden en betere leeruitkomsten (Alhanachi, 2023). Deze overtuiging komt niet altijd vanzelf en niemand is zonder oordelen. Onbewust vertrekken we vanuit ons eigen perspectief en hebben we verwachtingen van de ander (Van der Burg, 2020). Daarom is soms bewuste ontwikkeling nodig (Alhanachi, 2023). Wanneer je merkt dat je overtuigingen, houding of kennis niet positief staan tegenover culturele diversiteit en genderstereotypering, is het essentieel om hierop te reflecteren. Dit zelfonderzoek helpt bij het ontwikkelen van een meer open en inclusieve grondhouding, wat cruciaal is om pedagogisch en didactisch effectief te handelen in diverse klassen. Het eigen maken van diversiteit competenties en vaardigheden is een voortdurend leerproces, waarbij het belangrijk is jezelf kritisch te blijven bevragen.

Aan de slag met de reflectievragen
Hieronder vind je een aantal reflectievragen om je bewustzijn over diversiteit en je eigen referentiekader te vergroten. Plan een goed moment in een rustige setting waarin je de tijd en ruimte hebt om stil te staan bij deze vragen.

Je kunt de vragen beantwoorden en je antwoorden opschrijven als dat voor jou prettig is. Ook kun je ervoor kiezen om de vragen als inspiratie te gebruiken voor een bredere zelfreflectie. Het is dus niet nodig om op elke vraag een exact antwoord te formuleren; het belangrijkste is dat je stilstaat bij het onderwerp en je eigen perspectief onder de loep neemt. Er is geen goed of fout, alleen een kans om dieper in te gaan op wie je bent en hoe je omgaat met diversiteit in jouw rol als docent.

Tips voor verdieping!

Vooroordelen

Het filmpje Vooroordelen verminderen: zo doe je dat van Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS, 2019) gaat over het verminderen van vooroordelen. Iedereen heeft vooroordelen en deze video laat zien hoe je hier bewust mee om kan gaan.

Kijk het filmpje en reflecteer met de volgende vragen:

  • Herken je de voorbeelden gegeven in het filmpje?

  • Hoe voel jij je als een soortgelijke situatie zich voor zou doen?

  • Heb je soortgelijke situaties meegemaakt?

  • Kun je de gegeven tips implementeren in jouw handelen en lesgeven?

Tip uit het filmpje om empathie en inleveringvermogen te vergroten en zo vooroordelen te verminderen:

  • Kijk een film of theaterstuk over vooroordelen of discriminatie.

  • Luister naar iemands verhaal over discriminatie.

Privileges

Lees het artikel Hoe geprivilegieerd ben jij? En hoe zet je dat in?:
“Je hebt geen invloed op waar je wieg staat. En toch heeft die omgeving grote invloed op je verdere levensloop. Je kunt in een wieg liggen met veel privileges en voordelen én je kunt geboren worden met minder voorrechten en kansen. Huidskleur, geslacht, seksuele identiteit, je tongval én je kansen op goed onderwijs zijn voorbeelden van aangeboren privileges.”

2.3

Wie ben ik?

Reflectievragen – Mijn kennis over diversiteit

  • Wat weet ik over diversiteit (bijvoorbeeld over culturele diversiteit en genderrollen)?

  • Op welke manieren kom ik in contact met de diversiteit in onze samenleving?

    • Heb ik het idee dat ik in een sociale bubbel zit, waarin de mensen om mij heen een soortgelijke identiteit hebben?

    • Wanneer kom ik in contact met diversiteit en hoe zit deze interactie eruit?

  • Op welke manieren leer ik over de diversiteit in onze samenleving?

  • Heb ik aannames over anderen?

    • Wat zijn deze aannames?

    • Waarom heb ik deze aannames?

    • Op welke momenten merk ik dat ik deze aannames heb en hoe uit zich dat?

  • Heb ik vooroordelen over anderen?

    • Wat zijn deze vooroordelen?

    • Waarom heb ik deze vooroordelen?

    • Op welke momenten merk ik dat ik deze vooroordelen heb en hoe uit zich dat?

    • Lees hierboven over vooroordelen en kijk het filmpje Vooroordelen verminderen: zo doe je dat voor een diepgaandere reflectie. 

Reflectievragen – Reflectie op mijzelf  

  • Hoe zou ik mijn eigen (culturele) achtergrond omschrijven?

    • Met welke normen en waarden ben ik opgegroeid?

    • Op welke manieren ervaar ik privileges of juist obstakels in de samenleving vanwege mijn achtergrond, waarden of overtuigingen?

  • In welke situaties ervaar ik verwachtingen, privileges en/of obstakels op basis van mijn genderrol en de bijbehorende verwachtingen?

    • Voorbeelden: “Op de werkvloer wordt leiderschap verwacht omdat ik een man ben”, “In het gezinsleven wordt verwacht dat ik voor de kinderen zorg omdat ik de moeder ben”, “Mijn collega’s verwachten dat ik minder ga werken omdat ik zwanger ben”, “De leraar verwacht dat ik beter ben in technische vakken dan de meisjes in mijn klas omdat ik een jongen ben”, etc.

    • Lees meer over gender(rollen) en genderstereotypering in hoofdstuk 2.1.

  • In hoeverre voel ik me wel of juist niet verbonden met de samenleving?

    • Welke aspecten van mijn identiteit zorgen ervoor dat ik me soms buiten de meerderheid voel staan?

    • En welke aspecten van mijn identiteit zorgen ervoor dat ik me juist wel verbonden voel met de meerderheid?

  • Hoe beïnvloed mijn identiteit mijn ervaringen in het onderwijs?

    • Heeft het invloed op mijn manier van lesgeven of op de omgang met de studenten en/of collega’s?

Aan de slag met de reflectievragen
Hieronder vind je een aantal reflectievragen om je bewustzijn over diversiteit en je eigen referentiekader te vergroten. Plan een goed moment in een rustige setting waarin je de tijd en ruimte hebt om stil te staan bij deze vragen.

Je kunt de vragen beantwoorden en je antwoorden opschrijven als dat voor jou prettig is. Ook kun je ervoor kiezen om de vragen als inspiratie te gebruiken voor een bredere zelfreflectie. Het is dus niet nodig om op elke vraag een exact antwoord te formuleren; het belangrijkste is dat je stilstaat bij het onderwerp en je eigen perspectief onder de loep neemt. Er is geen goed of fout, alleen een kans om dieper in te gaan op wie je bent en hoe je omgaat met diversiteit in jouw rol als docent.

Tip voor extra verdieping in het sociale werkveld!

De QuickScan Diversiteitsensitieve Begeleiding

De QuickScan is ontwikkeld door het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van het ministerie van SZW (programma VIA: ‘Voor een Inclusieve Arbeidsmarkt’). Het is gericht op organisatieonderdelen van gemeenten en uitvoeringsorganisaties die klanten met een migratieachtergrond naar werk begeleiden. Het doel is om diversiteitsensitief werken te stimuleren, omdat uit onderzoek blijkt dat de begeleiding naar werk voor cliënten met een migratieachtergrond daardoor succesvoller verloopt.

Volgens de QuickScan is het belangrijk te onderzoeken wat een klant beweegt en wat de wensen van de uitkeringsgerechtigde zijn. Welk werk zou de klant willen doen? En welke belemmeringen ervaart de persoon om te gaan werken, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid of vanwege persoonlijke omstandigheden? Hoe ziet het netwerk van hem of haar eruit en is dat ondersteunend of juist belemmerend? Wat wil de klant het eerst aanpakken? Geen rekening houden met behoeftes van klanten kan resulteren in een aanbod (scholing, werk) dat onvoldoende aansluit op de talenten en opgebouwde werkervaring van mensen. Werken vanuit iemands wensen geeft in het algemeen meer duurzame resultaten.

Tips voor verdieping!

Vooroordelen

Het filmpje Vooroordelen verminderen: zo doe je dat van Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS, 2019) gaat over het verminderen van vooroordelen. Iedereen heeft vooroordelen en deze video laat zien hoe je hier bewust mee om kan gaan.

Kijk het filmpje en reflecteer met de volgende vragen:

  • Herken je de voorbeelden gegeven in het filmpje?

  • Hoe voel jij je als een soortgelijke situatie zich voor zou doen?

  • Heb je soortgelijke situaties meegemaakt?

  • Kun je de gegeven tips implementeren in jouw handelen en lesgeven?

Tip uit het filmpje om empathie en inleveringvermogen te vergroten en zo vooroordelen te verminderen:

  • Kijk een film of theaterstuk over vooroordelen of discriminatie.

  • Luister naar iemands verhaal over discriminatie.

Privileges

Lees het artikel Hoe geprivilegieerd ben jij? En hoe zet je dat in?:
“Je hebt geen invloed op waar je wieg staat. En toch heeft die omgeving grote invloed op je verdere levensloop. Je kunt in een wieg liggen met veel privileges en voordelen én je kunt geboren worden met minder voorrechten en kansen. Huidskleur, geslacht, seksuele identiteit, je tongval én je kansen op goed onderwijs zijn voorbeelden van aangeboren privileges.”

Binnen de Cultureel Responsief Lesgeven (CRL) werkwijze is het belangrijk om het eigen referentiekader te onderzoeken omdat dit de manier van lesgeven en handelen beïnvloedt (Alhanachi, 2023). Het proces van diversiteitsensitief lesgeven begint, volgens deze theorie, dus bij het onderzoeken van de eigen “ik”. Dit doe je door kritisch te reflecteren op eigen opvattingen, houdingen en kennis ten opzichten van diversiteit: wat zijn mijn normen, waarden en (culturele) achtergronden? En wat zijn die van de ander? Als je je hiervan bewust wordt, vergroot je niet alleen je handelingsrepertoire, maar werk je ook aan een meer inclusieve en interculturele onderwijspraktijk (Deunk et al., 2020).

Het reflecteren op de eigen “ik” is stap één van de drie eerder beschreven stappen die van belang zijn voor diversiteitsensitief werken (ECBO, 2023).

Bewustzijn van (voor)oordelen en verwachtingen
Een diversiteitsensitieve docent erkent dat diversiteit bijdraagt aan rijkere samenwerkingen, betekenisvollere lesinhouden en betere leeruitkomsten (Alhanachi, 2023). Deze overtuiging komt niet altijd vanzelf en niemand is zonder oordelen. Onbewust vertrekken we vanuit ons eigen perspectief en hebben we verwachtingen van de ander (Van der Burg, 2020). Daarom is soms bewuste ontwikkeling nodig (Alhanachi, 2023). Wanneer je merkt dat je overtuigingen, houding of kennis niet positief staan tegenover culturele diversiteit en genderstereotypering, is het essentieel om hierop te reflecteren. Dit zelfonderzoek helpt bij het ontwikkelen van een meer open en inclusieve grondhouding, wat cruciaal is om pedagogisch en didactisch effectief te handelen in diverse klassen. Het eigen maken van diversiteit competenties en vaardigheden is een voortdurend leerproces, waarbij het belangrijk is jezelf kritisch te blijven bevragen.